Dersim, Gileki (Dimilik) “der” (kapi), “sim” (gümüs), Zazaca’da, Dersimce ise “deyr-sim” sözcüklerinden olusan bir isim tamlamasidir.
Türkçe’ye “gümüs kapi” olarak çevirebiliriz. MÖ 4.yüzyildan önce Yunan tarihçi ve coðrafyacilarinin Dersim yöresine “DARANiS” adini verdikleri ve Anadolu’ya iliskin en eski adlarin basinda “Dariaini”ni geldiði belirtilmektedir.
Tarihçi Ptolemy’nin Dersimi “Daranalis” olarak kaydedilmesi mö 519 yilinda Pers Krali Dara’nin (Darius) Kral olmasindan itibaren baslamaktadir. Munzur Daðlari’ni içine alan genis bir alani kapsayan “Daranalis” adinin yüzyillarca kullanildiði bilinmektedir.Günümüzde Erzincan’a baðli Tercan ilçesini kapsayan alana “Deryene” (Derksen) adinini verildiði Strabon’un “Coðrafya” adlarinin verildiðine baska kaynaklarda da rastlanmaktadir.
Dersim adinin kökeni, Hazar denizi’nin güneyindeki Deylem bölgesinde yasantilarini sürdüren Deylemlilere kadar uzanmaktadir.Deylemliler (Gilanikliler-Gilanlilar) Pers öncesi halklarindan olup 4. yüzyilda Deylemista adiyla alinan yurtlarini, sürekli olarak Arap, Fars, Türk ordularina karsi korurlar.
Deylemliler’in yurtlarini koruma çabasi 1256 yilinda Moðol isgaline kadar sürer. Moðollar’dan kaçarak batiya göç eden bir kisim Deylemlier’in bugünkü Dersim’e yerlestikleri sanilmaktadir.
iste yurtlarini terkedip, Anadolu’ya doðru göç eden Deylem asiretlerinin bu bölgede yerlesmesiyle bölgeye kendi adlarini egemen kildiklari sanilir. Yunan tarihçi ve coðrafyacilarinin Dersim bölgesine “Daranis” adini verdikleri gibi Dara’nin “Bisütün Kitabelerin de bu havaliyi tanimlayan”Zuzu” tabirin de Dersim yöresinde konusulan “Zaza” sözcüðünden geldiði muhtemeldir.
Cumhuriyet döneminden önce 19. yüzyilin ikinci yarisinda Osmanli imparatorluðu’nun resmi yazismalarinda yoðun olarak “Dersim” adi sikça kullanilmistir.
1847 yilinda Dersim Sancaði’nin Erzurum eyaletine verilmesinden sonra 1859 yilinda yapilan bir deðisiklik de Harput eyaletine baðlanir. iste bu tarihten itibaren Dersim ve çevresi haritalarda gösterilmeye baslanmistir.
